پنج شنبه ٢٤ آبان ١٣٩٧ فارسي|Deutsch
صفحه اصلی|سفر به ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
Title


  چاپ        ارسال به دوست

گزارش نشست معرفی کتاب داعش در نمایشگاه بین المللی کتاب فرانکفورت

 

 

 

 

 

مجری (طاهر نیف- روزنامه نگار): آقای اشتان باخ دیپلماتی است که در سفارت قزاقستان کار می کرده و الان در موقعیت مشاور در وزارت خارجه آلمان جای دارد. ایشان از سال از 1991 میلادی در دانشگاه هامبورگ کرسی درس داشته اند و اخیراً اثری تازه از خود را چاپ کرده اند، گویی دوست دارند هیچ وقت بازنشسته نشوند تا بتوانند کار کند. دکتر توماس اوگر  مدیر انسیتو حافظ، مترجم، نویسنده و همکار نویسنده در اثری که داعش را به دنیای آلمانی زبان معرفی نموده است، بهمراه سیدعلی موجانی نویسنده اصلی این کتاب در کنارم هستند. اینجا در بخش بین الملل نمایشگاه کتاب فرانکفورت قرار است با موضوع مسلمانان شروع کنیم، فرضاً می شود گفت ریشه های خلافت اسلامی، پرفسور اشتان باخ؛ شما در دانشگاه دانشجوی زیادی داشته اید، فرض کنید که در دانشگاه هستید دانشجو می آید سلام می کند و می پرسد «استاد اشتاین باخ، من درباره خلافت و داعش می خواهم دکتری بنویسم»، آیا انتظار همچین موضوعی را دارید؟ اگر پاسخ شما مثبت است به این دانشجو چه چیزی می گفتید؟

پرفسور اشتان باخ: پاسخ من هم همان خواهد بود که به ناشری گفتم که در سال 2014 از من خواست یک کتاب درباره دولت اسلامی بنگارم، گفتم من شروع می کنم کتاب را بنویسم. او پرسید «اما اگر کتاب به آخر رسید و این دولت اسلامی پایان گرفت، شما چه می کنید؟» اکنون همان شده است، گفته می شود تمام شده و از بین رفته است. با این همه باید فکر کنیم چطور صدها سال بعد از خلافت اموی و عباسی، در سال 1924 کسی (رشید رضا) می تواند بگوید که من الان می خواهم خلافت راه بیندازم. پاسخ این است که «هر وقت این احتمال وجود دارد». حالا بپردازیم به این اثر فرض کنید در تصویری بزرگ که نویسنده از جنگ های تاریخی بین شام و عراق، با خلافت دمشق در قرن هشتم میلادی شروع کرده، تاریخ بازخوانی می شود و می رسد به خلافت عثمانی و به خلافت داعش، آنگونه که شاهدش بودیم. با حمله آمریکا به عراق در سال 2003 می شود گفت یک کشور نابود شد: عراق. سوریه و عراق بعد از جنگ اول به وجود آمدند با آن گذشته و تاریخ طولانی و محقق در سال 2015 کارش را نشر می دهد یعنی خط حوادث را در هزار سال می بیند و معتقد است که این روند تحولات تاریخی ادامه خواهد داشت ولی کتاب چاپ می شود سال دیگر دولت اسلامی داعش از بین رفته و ما تصورم می کنیم داستان و تجربه پایان یافته است پس مطالعه نمی کنیم و به شناخت نمی رسیم و ناچار دوباره تجربه را تکرار می کنیم.  

مجری: جناب آقای دکتر اوکر شما در تهیه این اثر همکاری کردید، منصفانه وقتی کتاب فارسی را به دست آوردید چه احساسی داشتید؟

دکتر اوکر: کتاب موضوع سختی داشت. در انتشار این کتاب بنابر قول یک صوفی، نقش من سخت و آسان بود. چطور؟ تاریخ در این منطقه بزرگ شاهد فجایع بزرگی بوده، از قرن نوزدهم هم چند رویداد منجر به از بین رفتن و نابود شدن خاورمیانه توسط استعمار انجامید و مقاومت مردم این منطقه در قرن نوزدهم نقش مهمی دارد و در ابتدا هم اشاره شده، مقاومت در سودان، مقاومت های خیلی بزرگ و زیادی که صوفیان نقشبندی هم در آن نقش دارند. به نظر من تأثیر حملة دائمی خارجیان، پاریس، لندن و واشنگتن که آن منطقه بین خودشان تقسیم و نابود کردند بی نهایت مهم است. این اثر پنجره ای از تاریخ است وقتی این کتاب را به فارسی به دست آوردم از نویسنده پرسیدم «می شود ترجمه کرد»، بعد مطالعه کردم و فهمیدم باید ترجمه کرد. در آلمان و اروپا هم در هزاره اخیر فاجعه هایی داشتیم و می شود اینها را از یک پنجره نگاه کرد. شروع کردم به ترجمه، اما باید اعتراف کنم چند وقت بعد ترجمه را قطع کردم نمی توانستم ادامه بدهم. دولتی با نگاه تنگ منتسب به دین و با جهالت محض در خاورمیانه به وجود آمده، افرادی که  به نظر من یک شبکه قاتلان بودند، این بنا را برپا ساخته بودند. به نظرم در مرزها هنوز داعش وجود دارد و حتی از لحاظ سیاسی در منطقه حاضر هستند. در لیبی داعش هنوز هست و  متأسفانه افراد زیادی هستند که با چنین گروهی همراهی می کنند تا به بهشت بروند. از جهالت مغز جوانان استفاده می کنند و آنها را با دروغ می آورند و به کشتن می دهند. این واقعیات که در متن فارسی دیدم من را منقلب کرد، تصور اینکه اینگونه از اسلام سوء استفاده شود. اسلام دینی بوده که اقلیت ها را حفظ می کرد، یهودی ها و مسیحی ها در حکومت های اسلامی پذیرفته می شدند، اهل الکتاب، زرتشتیان و ... و سایر پیامبران در بطن اسلام بودند خیلی آیه ها در قرآن خطاب به بنی اسرائیل است که خیلی از ما نمی دانند. این نکته مهمی است. شگفتی کتاب برای ما که در غرب هستیم و نمی دانیم مردمی که در جنگ هستند آیا واقعاً می دانند که با کی جنگ می کند؟ الان در اروپا مردم ما نمی دانند چه کسی در منطقه با کدام جریانی جنگ می کند. آیا اینقدر پیچیده است که نمی شود این پیچیدگی را از بین برد؟ من نمی خواهم درباره این موضوع صحبت کنم. من می خواهم درباره کتاب صحبت کنم که برای ما روشن می کند چه خبر است. این کتاب درباره موضوعات متعددی صحبت می کند تا دولت اسلامی را بفهمیم. ما باید اینها را بشناسیم و بنظرم ضعف ما عدم شناخت است. باید بدانیم این جریان (داعش) مثل ایدئولوژی های بزرگ اروپایی که مردم را کشتند، مردم را می کشند. پس این شناخت موضوع اروپا هست. چرا مردم خیلی زیاد به داعش پیوسته‏اند؟ کتاب جذاب و پیچیده است ولی همه باید این کتاب را بخوانند. این جنگ میان صدام حسین با اسد را بخوانند. منشاء این دو دولت یک حزب است: حزب بعث. حالا یک دفعه آمریکایی ها در 2003 خواستند صدام را از بین ببرند، در سوریه جنگ می شود و یک مشکل بزرگ سیاسی بوجود می آید. از خود بپرسیم، کدام ایدئولوژی این خلاء که امریکائیها ناشیانه و شاید عامدانه ایجاد کردند را پر خواهد کرد. این موضوع کتاب است. داعش پر از بعثی ها، سکولارها، مانده های رژیم صدام و ... هستند. آنها حرفه ای بودند در رژیم صدام حسین نقش مهمی داشتند. امریکا اجازه داد بروند به طرف ایدئولوژی؛ می توانید به من بخندید وقتی این جمله دوم را بشنوید: «این ایدئولوژی که آنها ساختند مثل ایدئولوژی های اروپایی هست»، یعنی ادعا دارند این حقشان است، خلافت حق آنها است از هزار سال پیش، در اروپا هم خیلی فکر می کنند حق دارند. داعشی ها در یمن، برلین یا در مالزی ترور می کنند. اینها (داعشی ها) گسترش پیدا می کنند، مثل اروپایی های تاریخی یعنی به عنوان حاشیه (جریانهای راست یا چپ افراطی) حضور پیدا می کنند.

مجری: کتابهای زیادی درباره داعش بیرون آمده؛ شما هم دیپلمات و نویسنده بودید، آیا به نظر شما یک دیپلمات که در جهان می چرخد برایش راحت است کتاب بنویسد؟

پرفسور اشتان باخ: این بستگی دارد آن دیپلمات فعال است یا نه. اگر دیپلمات فعال است باید بنویسد. ما پژوهش های زیادی داریم از دیپلمات های مهم. وقتی دیپلمات ها بازنشسته می شوند می نویسند، اما گفته می شود دیپلمات همیشه بر اساس خواسته های وزارت خارجه کشورش می نویسند اما این ساختار تاریخی ای که نویسنده عرضه داشته جهان‏ بینی خود دیپلمات است.

مجری: وقتی به شما گفتند ناشری می خواهد اثر را چاپ کند آیا شما تغییراتی را پیشنهاد دادید تا کار را عمیق تر کار کنند یا همان متن اولیه را مبنا قرار دادید؟ و آیا شما از لحاظ تاریخی، محتوایی هم نظر دادید؟

دکتر اوکر: آن چیزی که من درباره اش کار کردم، زیاد بود. برای رعایت اصل محتوا بعضی موارد را پاورقی کردم با یکی دو توضیحات که برای مخاطب آلمانی جالب باشد. ما درباره سلفیسم صحبت می کنیم. سلفیسم برای ایدئولوژی داعش بسیار مهم است و این هم از وهابیت می آید. وهابیت یک فرم دینی بدوی هست که شاید یک کمی تغییر پیدا کرده است. تمام هنرها در وهابیت «حرام دانستن» است مثلاً هنر، موسیقی و خیلی چیزها در وهابیت حرام مطلق است. وهابیت که در قرن هجدهم به وجود آمده، شباهت قریبی با آناباپتیست ها در قرن شانزدهم دارد مثل ذبح انسانها.

مجری: آقای اشتاین باخ اگر ذبح انسان در ریشه وهابیسم است در اسلام شیعی همچین رویکردی را مشاهده نمی کنیم.

پرفسور اشتان باخ: به نظرم اسلام تشیع و جمهوری اسلامی ایران یک معنای جدید است و یک تفسیر جدید در باور شیعیان است. همه می دانید اسلام شیعی خیلی سیاسی شده و داعش این را فهمید که تشیع بعد از قرن شانزدهم و صفویان ساختارمند شد.وهابیت دشمن شیعه است و شیعه در تعارض با وهابیان است. پس وهابیت در خاورمیانه و سلفیسمو خلافت بزرگترین دشمن بزرگ ایران هستند یعنی می شود گفت داعش یک رقابت و پاسخ بود به انقلاب آیت الله خمینی. یک حاشیة تاریخی است ولی سه سال که با داعش مبارزه می شد، قدرت های شیعی یعنی عربها  و ایرانیان شیعه نقش مهم در از بین بردن داعش داشتند و تأثیر ایران و کردهای شیعه در منطقه بسیار زیاد است. این موضوع همیشه جذاب خواهد شد چون این انقلاب اسلامی در حال تغییر است. نویسنده هم اگر ده سال و بیست سال دیگر را ببیند تغییر را خواهد دید. تمام منطقه در حال تغییر است. ایران تغییر پیدا خواهد کرد. ببینید در کنسولگری استانبول چه اتفاقی افتاده است. عربستان سعودی هم در حال تغییرات بزرگی است. شام چه خواهد شد نمی دانیم.

مجری: جناب رایزن سوال من برای شما آیا شما فقط از حاشیة تاریخی یک چیزی می خواستید بگویید یا می خواستید به یک چیزی اشاره کنید پیشتر یک آشنایی به من گفته بود که برای دوربین های آلمان خیلی جذاب تر است که ترور را نشان بدهند به جای مسلمانان صلح طلب.

آقای موجانی: اگر هشتصد سال پیش بود و بغداد را مغولان تصرف کردند و خلافت از بین رفته بود و با این سوال امروز روبرو می شدیم که آیا خلافت برمی‏گردد؟، همه می گفتند شاید نه. اما خلافت برگشت. در همان جغرافیا برگشت. با همان اثرات جهانی، خلافت عباسی با پانصد سال حکومت در امتداد خلافت امویان شام بود. پس این نوستالژی در بخشی از جهان اسلام وجود دارد. آن چیزی که ما را نگران می کند و واقعاً بایستی به آن توجه کنیم و دلیل بود برای انجام این کار، این بود که داعش یک بار دیگر آن نوستالژی را در دنیای مدرن به شکل واقعی نشان داد، با رسانه و با ساختار اداری دولت و همه چی را روی زمین تثبیت کرد و آن را بازسازی کرد. فرق داعش با خلافت های گذشته این بود که از رسانه استفاده کرد که خاص دنیای مدرن بود یعنی همان چیزی که ذهنیت امروز جوانان شما را می سازد و از آن برای جذب نیرو بهره جست و نه از میان قبایل عربستان فقط، بلکه از قلب اروپا. اینجاست که نشان می دهد جوانان اروپایی و غربی می توانند آسیب پذیر باشند و باید با آنها گفتگو کرد. تشیع که اشاره کردند به دلایلی دشمن اصلی داعش بود. هدف اصلی داعش از بین بردن تفکر و نگرش تشیع به نظام اجتماعی و مفاهیم اسلامی است. چرا؟ پرفسور پیچ چند دقیقه پیش توضیح دادند تشیع فلسفه دارد، عرفان دارد، موسیقی دارد، هنر و مینیاتور دارد و همة اینها در کنار همدیگر یعنی زندگی بر اساس شاخص های جهان معاصر که شیعیان آن را پذیرفته و این چیزی است که سلفیسم خیلی سخت در برابرش مقابله می کند و داعش می خواهد آن را نابود کند. می خواهد موزه ها را از بین ببرد و می خواهد تاریخ را تغییر بدهد. این واقعیت موضوع است.  


١٤:٤٤ - 1397/08/09    /    شماره : ٧١٥١٠٣    /    تعداد نمایش : ٢٧


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
banners
Khorasan Abend

Freitagskino

Call for Papers Zweite Internationale Konferenz zu Schiastudien

Der Islam & Deutschland

اطلاعیه مراسم مرثیه حسینی

Instagram (Iran_Kultur)

biblio

iqna

Reise in den Iran

Islamic Scolar schools

Iran & Kultur/website

اسلام‌شناسی و الهیات اسلامی در آلمان

Iran-wissen

شرق شناسی

MenaLib

مرکز فردوسی

studie

فصلنامه اشپکتروم ایران

Iran Today

دستورِ زبانِ پارسی

Islamic Republic News Agency

iranyad.ir

farsi

Botschaft

samantarjomah

فارسي بياموزم

اوقات شرعی

sazman

صفحه اصلی|سفر به ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت